الهى از آن ، چنين آورده است : هر كس در اينجا درنگ كند ، درمىيابد تمام اوصافى كه براى عقل اول بيان شده از ويژگىهاى روحى پيامبر صلى الله عليه و آله است . « 1 » مفهومى كه او براى اقبال و ادبار به دست داده و بر آمدن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به عرصه خاك و بازگشت او به سوى خداوند در شب معراج حمل كرده ، ستودنى است . بر اين اساس ، از نظر ملّاصدرا كتاب تكوين با نام و نور محمد صلى الله عليه و آله آغاز شده است . جالب آن كه مرحوم آية اللَّه خويى در تفسير گرانسنگ البيان در تبيين فلسفه آغازگرى نام اللَّه در قرآن به عنوان كتاب تشريع چنين آورده است : خداوند ، كتاب تدوينى ( تشريعى ) خود را با نام خود شروع كرده است ؛ چنان كه در كتاب تكوينى خود با كامل‌ترين نام خود آغازيده و حقيقت محمدى و نور نبى اكرم صلى الله عليه و آله را پيش از ساير آفريده‌ها آفريد . « 2 » 2 . در روايت برخورد رسول اكرم صلى الله عليه و آله با مردى كه به خاطر آگاهى از اشعار ، رخدادها و انساب عرب به او علّامه گفته و مردم به دورش حلقه زده بودند ، مىخوانيم كه پيامبر صلى الله عليه و آله چنين دانشى را فضلى دانسته كه نه دانستنش سود رساند و نه جهل به آن ، زيان . آن‌گاه ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله علم را به سه دسته تقسيم مىكند : إنما العلم ثلاثة : آية محكمة أو فريضة عادلة أو سنة قائمة ؛ « 3 » همانا علم بر سه دسته است : نشانه محكم ، يا واجبى ميانه ، يا سنتى بر پا . اين‌كه مقصود از اين سه دانش چيست ، شارحان اين روايت ، نظرات گوناگونى ارائه كرده‌اند . صدرالمتألهين در توضيح دانش‌هاى سه‌گانه چنين آورده است : فقوله آية محكمة ، إشارة إلى اصول العقايد و أركانها المستفادة من الآيات المحكمات القرآنية . و قوله صلى الله عليه و آله فريضة عادلة ، إشارة إلى العلم بفرائض الأعمال و واجباتها و محرماتها التى يجب على المكلفين الإتيان بها والكفّ

--> ( 1 ) . همان ، ص 217 - 218 . ( 2 ) . البيان فى تفسير القرآن ، ص 433 . ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 32 .